|
|
|
PRODOL@UVA
ETNI^KOTO ^ISTEWE NA MAKEDONCITE OD TETOVO Dewe so`ivot, no}e-bez `ivot! Gradot pod Baltepe e podelen-na ednata
strana od rekata Pena `iveat samo Albanci, a na drugiot breg ima me{ani naselbi
i naselbi so Makedonci Makedonskoto naselenie vo Tetovo
poleka se iseluva. Sekojdnevni se ponudite-dvosoben ili trosoben stan vo gradot
pod [ara da se menuva za ednosoben ili za garsoniera vo koj bilo drug grad vo
zemjava. Naj~esto toa se semejstva koi `iveat vo me{anite tetovski naselbi.
Velat: #Ovde pove}e nema `ivot za nas#. Tie {to imaat maka imaat i
objasnuvawe. #Nikoj vo zemjava ne se gri`i za nas#, velat `itelite, koi se
gotovi da trgnat na pat za nekoe drugo mesto. Zapla{uvaweto, pukotnicite,
vestite deka nekoj od sosedite bil ograben, maltretiran ili kidnapiran, se
sekojdnevie za makedonskite semejstva. Osobeno se pod pritisok tie tie {to
`iveat vo me{anite etni~ki naselbi vo Tetovo, kako {to se stanbenite blokovi
70, 72, 77, 80 i 82, Drenovec, @i~nica, Pr`ova Bav~a i Gorno Maalo.
Makedonskata policija ne vlegla vo ovie naseleni mesta od mart godinava, velat
`itelite. #Policajci gledame edinstveno koga so oklopni vozila pravat smena na
punktot #Teteks# ili ako otideme vo naselbite vo koi `ivee samo makedonsko
naselenie.# So prviot mrak za ovie lu|e doa|aat i neizvesnosta i stravot da ne bidat ograbeni, maltretirani
ili duri kidnapirani? Golem broj ve}e se iselile. Gi prodale svoite stanovi i
se preselile vo drugi gradovi. Ova go potvrduvaat i izve{taite na okolnite
u~ili{ta za brojot na u~enicite-Makedonci. Sekojdnevno se baraat ispisnici. Tie
{to ostanale svoite deca gi nosat na u~ili{te so avtomobili, a po ~asovite gi
~ekaat za da gi vratat doma zdravi i `ivi. Tetovci svojot grad go
sporeduvaat so Mitrovica na Kosovo. -Na ednata strana na rekata Pena,
pa se do Gostivar, naselenieto e ~isto albansko. Isklu~ok se selata Zubovce,
Galate, Po`arane i Tum~evi{te, kade {to ima nekolku stotini Makedonci. No i
tie, za `al, se ostaveni sami na sebe. Na drugata strana na rekata del naselbi
se so me{ano naselenie, a del e so Makedonci. Policijata patrolira i kontrolira
samo 10 nasto od gradot. Toa se naselbite Potok, Koltuk, Dva Bresta i Ajdu~ko
Maalo ili, kako {to tetovci miluvaat da go vikaat, Apa{ko Maalo-raska`uva `itel
na Tetovo, Makedonec. Tetovci imaat objasnuvawe i za
toa {to policijata ne vleguva vo albanskite delovi od gradot. -Mnogu tetovski policajci se
korumpirani i bea vme{ani vo valkani raboti, zaedno so nekoi Albnaci. Najmnogu
ne zagri`uva {to vo Tetovo nema da ima mir. Nie sekojdnevno gledame {to se
slu~uva. Poslednive nekolku dena Albancite so traktori natovareni so vre}i
pesok odat kon selata na [ar Planina. Tie se podgotvuvaat za borba. Vlasta,
pak, kako da ne e zainteresirana za toa {to se slu~uva ovde. Velea deka golem
del raseleni lica se vratile vo svoite domovi vo Tetovo i vo okolnite sela. Toa
ne e to~no. Sekoj {to se vrati be{e maltretiran, ograben i tepan. Nitu
raselenite, nitu policijata nikoga{ nema da se vratat vo okupiranite
teritorii-ogor~eno raska`uvaat razo~arani tetovci. Nivnata maka ja dopolnuva i
te{kata finansisla sostojba. Od po~nuvaweto na borbite so albanskite teroristi
re~isi site pretprijatija vo Tetovo prestanaa da rabotat. Lokalnoto naselenie
veli oti na prstite od ednata raka mo`e da se izbrojat firmite {to seu{te
rabotat. Lu|eto odat na rabota vo #@ito Polog#, telekomot, ESM i vo #Teteks#,
kade {to zemaat okolu 100 GM mese~na plata. Anonimen sopstvenik na
kolonijalna prodavnica, star tetovec, veli: #...Mojot sosed go kidnapiraa
teroristite. Do denes ne e vraten. Izjavite {to politi~arite gi davaat za
sostojbata vo Tetovo mo`e da pominat kaj lu|eto vo Gevgelija, Strumica ili
mo`ebi Kavadarci. No, tuka tie izgledaat sme{no. Ovde lu|eto pove}e ne i
veruvaat na nitu edna politi~ka partija. Bea ostaveni na milost i nemislost. A
ako politi~arite mislat deka zboruvame gluposti, gi pokanuvame so nivnite
semejstva da dojdat i da posedat na gosti kaj nas nekolku dena. Toga{ }e sfatat
{to zna~i nave~er da sedi{ pokraj yidot vo sobata i da treperi{ nekoj kur{um da
ne zavr{i vo tvojata ku}a.# Policajcite {to se rasporedeni po
punktovite niz Tetovo, pak, `iveat so svojata maka. Velat oti im e naredeno da
sedat na punktot i da ne se dvi`at naokolu, bidej}i stanuvaat cel na
teroristite-snajperisti. Tvrdat oti sakaat da im pomognat na `itelite vo
me{anite naselbi, no nemale naredba da go storat toa. Najmnogu od policajcite
se od gradovite od isto~na Makedonija. I za niv no}ta e rizi~na, bidej}i ne
znaat od koja albanska ku}a }e bide sledniot napad vrz punktot. Taa sostojba vo Tetovo doka`uva
deka ramkovniot dogovor ne im bil krajna cel na Albancite. Namerata na Albancite da go
iselat makedonskoto naselenie od Tetovo poleka, no sigurno se ostvaruva. Toa e
edinstvenoto ne{to vo {to veruvaat tetovci. Dejan Nikolovski Dnevnik, 1 dekemvri, 2001 |